Το κακό να λέγεται

Η συνήθης σχέση του ανθρώπου με τη λογική και την κριτική σκέψη είναι η μαχμουρλίδικη συγκατάνευση ενός χορτασμένου αρπακτικού. Η πολυτελής χειρονομία που έπεται της ικανοποίησης. Υπό πίεση, υπό καθεστώς φόβου, υπό την επήρεια μιας πραγματικότητας που σφίγγει το κρανίο, η σκέψη καταρρέει αφήνοντας ένα ζώο σε εγρήγορση να οσμίζεται ανήσυχο και επιθετικό τον αέρα.

Η ειρωνία είναι πως η φύση μας κοροϊδεύει. Εδώ και 50.000 χρόνια αναπτύσσουμε μηχανισμούς συμπεριφοράς ταιριαστούς στην πολυπλοκότητα των ανθρώπινων σχέσεων. Δεν είναι αρκετά… Οι τρόποι του άγριου θηλαστικού επανέρχονται στο πρώτο τράνταγμα. Κατόπιν εορτής αντιλαμβανόμαστε πως δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις σύγχρονες προκλήσεις.Ίσως εξυπηρετούν τα κουνάβια και τους λύκους, αλλά δεν καλύπτουν τις ανθρώπινες προϋποθέσεις επιβίωσης.

Ό,τι ξεκινά με ένα χαστούκι μπορεί να συνεχίσει με σωθικά χυμένα στο δρόμο -και την ολοένα αυξανόμενη πιθανότητα το ανοιγμένο στομάχι να είναι το δικό μας. Χρονικά, η απόσταση ανάμεσα στα γυμνωμένα δόντια και το απορημένο επιθανάτιο βλέμμα μπορεί να είναι ελάχιστη.

Η φύση μας όμως δεν δρα μονόπλευρα. Δίνει και την δυνατότητα επιλογής συμπεριφοράς. Δύσκολη και επίπονη επιλογή, κόντρα στα πρωταρχικά ένστικτα, σαν πορεία σε μακρύ ανήφορο, αλλά υπάρχει. Αυτή η δυνατότητα γεννά την έννοια της ελεύθερης βούλησης, της ηθικής ευθύνης και το βάρος της τραγικής -και σχετικής-ελευθερίας μας.

Αν αφήσουμε κατά μέρος την φιλοσοφική οπτική του ανθρώπου ως τραγικού όντος ανάμεσα σε ζώο και θεό και κινηθούμε πρακτικότερα, βγαίνουν τα εξής συμπεράσματα:

  1.  Όταν ο φόβος, ο θυμός και η ανασφάλεια σε καταβάλουν τόσο ώστε να έχεις ανάγκη να ταυτίζεσαι με δομές ωμής δύναμης για να έχεις πλάτες να φέρεσαι επιθετικά, δεν είσαι δυνατός, είσαι χέστης και ηθικά τεμπέλης.
  2. Αυτή η στάση αποδυναμώνει την κοινωνία στην οποία ανήκεις, δεν απαντά στα προβλήματά της, δυσχεραίνει την επιβίωση (δεν μιλώ καν για ευτυχία) άρα σε κάνει επικίνδυνο για τον εαυτό σου και το ανθρώπινο είδος.
  3. Κάθε άνθρωπος που επιθυμεί την επιβίωση και την βελτίωση των υλικών και πνευματικών συνθηκών της ζωής του κατανοεί τις προκλήσεις και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζεις αλλά δεν μπορεί παρά να σε αντιμετωπίζει ως επικίνδυνο δυστυχή (σε ήρεμες εποχές) ή ακόμα και ως εχθρό (στις δυσκολότερες).

[Το παρακάτω απόσπασμα από την ταινία Ψυχή στο στόμα (2007) του Γιάννη Οικονομίδη δεν είναι ελαφρύ θέαμα και δεν θα αρέσει σε όλους.]

Advertisements

3 thoughts on “Το κακό να λέγεται

  1. ..ο καθένας μπορεί να βλάψει όσο θέλει τον εαυτό του-γούστο του και καπέλο του άλλωστε (αλλά, επειδή η ανασφάλεια του θρασύδειλου είναι μεγάλη, δε θα το κάνει), όχι όμως οποιονδήποτε άλλο και για κανένα λόγο (ίσως μόνο όταν απειλείται η ζωή του του ίδιου ή κάποιου άλλου που ο ίδιος προστατεύει). Αυτό είναι κάτι που προϋποθέτει βέβαια πολλά..η παιδεία είναι ένα απ´ αυτά.

  2. Δυστυχώς, στην πράξη ο καθένας μπορεί να βλάψει όποιον αποφασίσει εκτός αν εμποδιστεί από την ομάδα/κοινωνία στην οποία ανήκει. Πιστεύω πως ενώ η παιδεία αποτελεί την πρόληψη, η δικαιοσύνη και η αποτρεπτική στάση των πολιτών οφείλουν να αποτελέσουν την θεραπεία.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s