Bossa nova

Η μικρή μοναξιά, ένα φτερό εν πτήση, ένα μαχαίρι, μια σκλήθρα στο χέρι, ένα κορμί στο κρεβάτι, η απώλεια, η εύρεση, το απαλό πρωινό φως, ένα τίποτα. Ένα καλοκαίρι που φεύγει και μια άνοιξη που ξεκινά και όσα μπορούν να γίνουν οι τρόποι να μιλήσεις για τη ζωή, για τον χρόνο και τα μικρά και μεγάλα που φέρνει.

Η απατηλή αλαφράδα της bossa nova κρύβει τη χαρά της αρχής και τη θλίψη του τέλους και μια φρεσκάδα που διατρέχει της δεκαετίες αφήνοντας το γλυκόπικρο σημάδι της σε όποιον στήσει αυτί στα ψιθυρίσματά της. Οι απίστευτοι μάστορες που την εδραίωσαν μπορεί, αθελά τους, να άνοιξαν το δρόμο σε κάμποσες μετριότητες που την έσυραν στις αβύσσους του easy listening, όμως η δύναμη αυτής της μουσικής μοιάζει να απεκδύεται τα χρόνια με την χάρη κοριτσιού που αφήνει το φόρεμα να γλιστρήσει στο πάτωμα.

Δύο άνθρωποι με απίστευτες δημιουργικές δυνάμεις παίζουν ο ένας με τον άλλο γλιστρώντας στο ρυθμικό παιχνίδι των στίχων και την παράδοξη σπείρα που διαγράφει η μελωδία. Μεταφέρουν μια αίσθηση χαράς, ακριβά πληρωμένης. Ο Antonio Carlos Jobim, Tom για τους φίλους, (θρυλικός συνθέτης, μεταξύ άλλων, των απίστευτων Corcovado, Desafinado, και Girl from Ipanema) υπογράφει και τραγουδά το Águas de Março μαζί με την υπέροχη Elis Regina, την ιέρεια του καλλιτεχνικού και πολιτικού κινήματος της tropicalia.

Το τραγούδι είναι γνωστό και ως Waters of March (Τα νερά του Μάρτη), μια και ο Jobim έγραψε και αγγλικούς στίχους. Η διαφορά είναι υπόγεια αλλά ουσιαστική: Στη Βραζιλία ο Μάρτιος σηματοδοτεί το τέλος του καλοκαιριού και τις μεγάλες βροχές, στο βόρειο ημισφαίριο την αρχή της άνοιξης. Η δομή της μελωδίας παραπέμπει στην πτώση της βροχής και οι στίχοι στα χίλια πράγματα που μεταφέρουν τα ρυάκια που δημιουργεί.

Να και οι στίχοι με την αγγλική τους μετάφραση -όχι οι αγγλικοί στίχοι των αγγλόφωνων εκδοχών του τραγουδιού:

Águas de Março É pau, é pedra, é o fim do caminho É um resto de toco, é um pouco sozinho É um caco de vidro, é a vida, é o sol É a noite, é a morte, é o laço, é o anzol É peroba do campo, é o nó da madeira Caingá candeia, é o matita-pereira É madeira de vento, tombo da ribanceira É o mistério profundo, é o queira ou não queira É o vento ventando, é o fim da ladeira É a viga, é o vão, festa da cumeeira É a chuva chovendo, é conversa ribeira Das águas de março, é o fim da canseira É o pé, é o chão, é a marcha estradeira Passarinho na mão, pedra de atiradeira É uma ave no céu, é uma ave no chão É um regato, é uma fonte, é um pedaço de pão É o fundo do poço, é o fim do caminho No rosto o desgosto, é um pouco sozinho É um estrepe, é um prego, é uma ponta, é um ponto É um pingo pingando, é uma conta, é um conto É um peixe, é um gesto, é uma prata brilhando É a luz da manhã, é o tijolo chegando É a lenha, é o dia, é o fim da picada É a garrafa de cana, o estilhaço na estrada É o projeto da casa, é o corpo na cama É o carro enguiçado, é a lama, é a lama É um passo, é uma ponte, é um sapo, é uma rã É um resto de mato, na luz da manhã São as águas de março fechando o verão É a promessa de vida no teu coração É uma cobra, é um pau, é João, é José É um espinho na mão, é um corte no pé São as águas de março fechando o verão É a promessa de vida no teu coração É pau, é pedra, é o fim do caminho É um resto de toco, é um pouco sozinho É um passo, é uma ponte, é um sapo, é uma rã É um belo horizonte, é uma febre terçã São as águas de março fechando o verão É a promessa de vida no teu coração

Waters of March It’s stick, it’s stone It’s the end of the road It’s a rest of stump It’s a little alone It’s a shard of glass It is life, it’s the sun It is night, it is death It’s the snare, it’s the fishhook It’s peroba of the field It’s the knot in the wood Lamp caingá tree It’s the matita-pereira tree It’s wind-resistant wood Falls of the ravine It’s the profound mystery It’s the you wish or you don’t It’s the wind blowing It’s the end of the slope It’s the beam, it’s the span The new roof party It’s the rain raining It’s riverbank talk Of the waters of March It’s the end of the struggle It’s the foot, it’s the ground It’s the walk on the road Small bird in the hand A slingshot stone It’s a bird in the sky It’s a bird on the ground It’s a creek, it’s a fountain It’s a piece of bread It’s the bottom of the well It’s the end of the way In the face the annoyance It’s a little lonely It’s a thorn, it’s a nail It’s a point, it’s a dot It’s a drop dripping It’s an tally, it’s a tale It’s a fish, it’s a gesture It’s silver shining It’s the morning’s light It’s the brick arriving It’s the firewood, it’s the day It’s the end of the trail It’s the bottle of liquor Splinter in the road It’s the house’s design It’s the body in bed It’s the broken down car It’s the mud, it’s the mud It’s a footstep, it’s a bridge It’s a toad, it’s a frog It’s a rest of brush In the morning’s light They are the waters of March Closing the summer It’s the promise of life In your heart It’s a snake, it’s a stick It’s John, it’s Joseph It’s a thorn in the hand It’s the cut on the foot They are the waters of March Closing the summer It’s the promise of life In your heart It’s stick, it’s stone It’s the end of the road It’s a rest of stump It’s a little alone It’s a footstep, a bridge It’s a toad, it’s a frog It’s a beautiful horizon It’s a tertian fever They are the waters of March Closing the summer It’s the promise of life In your heart

[Στην Ελένη και τον Γιώργο.]

Νυχτόβιο

Πάνε κοντά διακόσια εκατομμύρια χρόνια που πρωτόδε τον ήλιο. Κι όμως, αλλάζει το γενετικό του υλικό ταχύτερα από κάθε οργανισμό που έχει μελετηθεί ως τώρα. Και έχει και εκείνο το «τρίτο μάτι» που ακόμα ψάχνουν την λειτουργία του.

Ίσως αυτοί να είναι οι λόγοι που οι Tuatara πήραν το όνομά τους από το σπάνιο ερπετό της Νέας Ζηλανδίας. Παλιοί (φτιαγμένοι από μέλη των R.E.M, Luna, The Minus 5, Screeming Trees και Critters Buggin’) αλλά αλλάζουν συνεχώς, φτιάχνουν νέους ήχους που τους πάνε σε αλλόκοτα μονοπάτια, μακριά από τη σιγουριά των μητρικών συγκροτημάτων. Το τρίτο τους μάτι διαπερνά το rock, τη jazz και την ethnic και φέρνει μηνύματα από φευγαλέα, νυχτόβια όντα που αργοσαλεύουν στα όρια του πραγματικού.

[Το κομμάτι Dark state of mind βρίσκεται στο άλμπουμ Breaking the ethers του 1996. Έκτοτε έχουν κυκλοφορήσει άλλα τέσσερα και επίκειται πέμπτο. ]

Προοπτικές καριέρας

Χωρίς αναστολές, χωρίς αμφιταλαντεύσεις, έχει λάβει την απόφασή του. Ο πρωταγωνιστής του Career of Evil των Blue Öyster Cult ξέρει καλά τον ρόλο που θέλει να παίξει: είναι ένα κακό καθίκι και δεν έχει το συμφέρον μας κατά νου! Αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα των υπόγειων, ειρωνικών και αμφίσημων στίχων με τους οποίους το γκρουπ κάνει τη δική του (κάποτε εκπληκτική) καριέρα.

Οι Blue Öyster Cult πάντοτε αποτελούσαν ένα περίεργο δείγμα του hard rock. Με πλούσιες, ρευστές μελωδικές γραμμές, με χρήση και -ταυτόχρονα- ανατροπή των ροκ κλισέ, με έναν ήχο πανέξυπνο ακόμα κι όταν εκρήγνυται από αδρεναλίνη. Στήνουν εικόνες βουτηγμένες στην σκοτεινή φαντασία και το εκκεντρικό χιούμορ, σαρκάζουν, αυτοσαρκάζονται και, στη δυνατή περίοδο ‘71-’81 τουλάχιστον, τα σπάνε.

Career of evil
[A.Bouchard, P.Smith]

I plot your rubric scarab
I steal your satellite
I want your wife to be my
Baby tonight, baby tonight

I choose to steal what you choose to show
And you know I will not apologize
You’re mine for the taking

I’m making a career of evil

Pay me I’ll be your surgeon
I’d like to pick your brain
Capture you inject you
Leave you kneeling in the rain
Kneeling in the rain

I choose to steal what you choose to show
And you know I will not apologize
You’re mine for the taking

I’m making a career of evil

I’d like your blue eyed horseshoe
I’d like your emerald horny toad
I’d like to do it to your daughter on a dirt road

And then I’d spend your ransom money
But still I keep your sheep
I’d peel the mask you’re wearing
And then rob you of your sleep
Rob you of your sleep

I choose to steal what you choose to show
And you know I will not apologize
You’re mine for the taking

I’m making a career of evil

[ Το Career of evil βρίσκεται στο υπέροχο album Secret Treaties (1974). Οι στίχοι είναι της Patti Smith, που συνεργάστηκε κι άλλες φορές με την μπάντα.]

Η Εντίτ στην άγνωστη πόλη

Στην άγνωστη πόλη, με τους αγέλαστους περαστικούς, τους έρημους ατέλειωτους δρόμους, περπατά με τις ώρες σαν χαμένο σκυλί [σαν «σκυλί της βροχής»], μέσα σε λεωφόρους και σοκάκια και σιδηροδρομικές γραμμές.
Και το βράδυ, στο κρύο δωμάτιο με τους άδειους γκρίζους τοίχους, βυθίζεται στο λήθαργο, τρέμοντας τον ερχομό του πρωινού. Γιατί ο έρωτας έγινε κοφτερό μαχαίρι, και θέλει να το στρίβει στην πληγή, θηλάζοντας ύπνο και αναμνήσεις. Γιατί ο κόσμος μετατράπηκε σε μια ξένη πόλη [μια «κίτρινη πόλη»].

«Κι εσύ… με σκέφτεσαι ακόμα; Λίγο;»

La ville inconnue
[Edith Piaf]

Dans la ville inconnue, je n’aime rien.
Je prends toujours des rues qui vont trop loin,
D’interminables rues où je me perds,
Des quais, des avenues et des boulevards déserts
Puis, entre deux maisons, j’entends le tintamarre
D’un long train sur un pont qui s’en va quelque part.

Dans la ville inconnue, soir et matin,
Comme ce chien perdu, je vais et je reviens.
Il y a les passants qui ont l’air de vous fuir
Et qui n’ont pas le temps de vous faire un sourire.

Dans la ville inconnue, quand vient la nuit,
J’ai peur des murs tout nus, des murs tout gris.
J’ai peur de cet hôtel au lit trop froid
Et du matin cruel qui me réveillera,
Car je voudrais dormir, dormir même le jour
Avec mes souvenirs, mes souvenirs d’amour.

Dans la ville inconnue, je pense à toi,
Mais toi, te souviens-tu encore un peu de moi ?…

Αφιερωμένο στην Ι.

Μιλάει τ’ Αφεντικό

Ίσως να τον γνωρίσαμε με λάθος αφορμές και να τον καταχωρίσαμε σε λάθος συρτάρι. Ίσως τα ταξίδια του στις εμμονές του τόπου του να μας έκρυψαν το βάθος των ιστοριών του και τον μουσικό πλούτο που τις τυλίγει. Ίσως, απλά, να φταίει εκείνο το τραγούδι που τον έκανε γνωστό στην Ελλάδα και που η απόγνωση και η οργή του κατανοήθηκε ελάχιστα. Δεν βρίσκω άλλο λόγο για το πόσο υποτιμημένος είναι ο Bruce Springsteen στα μέρη μας, ακόμα κι απ’ αυτούς που βαδίζουν σε κλασικούς ροκ δρόμους.
Κι όμως, δεν βρίσκω καλύτερο τρόπο να καλωσορίσω την άνοιξη από το Meeting across the river, ένα παραγνωρισμένο διαμάντι από το άλμπουμ Born to run. Σαν τρυφερή αύρα από ανοιξιάτικο σαββατόβραδο, έρχεται να ντύσει ένα πικρό ενσταντανέ, ένα θραύσμα χαμοζωής που λες πως βγήκε από παλιό Σκορτσέζε.
Ναι, το «Αφεντικό» έχει φλερτάρει και με τζαζ μπαλάντες. Και έχει στάξει μέσα αίμα από άγρια σοκάκια και όχι από ζεστά σαλόνια.

Meeting across the river
[Bruce Springsteen]

Hey, Eddie, can you lend me a few bucks
And tonight can you get us a ride
Gotta make it through the tunnel
Got a meeting with a man on the other side

Hey Eddie, this guy, he’s the real thing
So if you want to come along
You gotta promise you won’t say anything
‘Cause this guy don’t dance
And the word’s been passed, this is our last chance

We gotta stay cool tonight, Eddie
‘Cause man, we got ourselves out on that line
And if we blow this one
They ain’t gonna be looking for just me this time

And all we gotta do is hold up our end
Here stuff this in your pocket
It’ll look like you’re carrying a friend
And remember, just don’t smile
Change your shirt, ’cause tonight we got style

Well Cherry says she’s gonna walk
‘Cause she found out I took her radio and hocked it
But Eddie, man, she don’t understand
That two grand’s practically sitting here in my pocket

And tonight’s gonna be everything that I said
And when I walk through that door
I’m just gonna throw that money on the bed
She’ll see this time I wasn’t just talking
Then I’m gonna go out walking

Κόκκινος ήλιος

Σαν δερβίσης παραπατά στην άμμο και τις θίνες της ερήμου και στροβιλίζεται κάτω από τον κόκκινο ήλιο. Χορεύει δίπλα στο παλιό, λασπωμένο αγροτικό -κάποτε κόκκινο σαν τον ήλιο, τώρα σκουριασμένο και ξεβαμμένο- τινάζει ψηλά τα χέρια και κάτω πάλι καθώς ο απογευματινός άνεμος σφυρίζει στ’αυτιά του τους ήχους από μικρά φιδίσια κόκαλα, από ξερόφυτα και αντικατοπτρισμούς, από νεκρές πόλεις.
Μοχάβε, Γκόμπι, Σονόρα, Σαχάρα, όλο το πλέγμα της ερημιάς μέσα του, μέσα στο τζην, το φθαρμένο καπέλο, τα χοντροπάπουτσα, το ψημένο δέρμα και τον ατόφιο, τρομακτικό ορίζοντα που αρνείται να γίνει φέτες από σύρματα θηλαστικών. Χορεύει τις μνήμες τις ερήμου. Λύκοι, καμμένα λάστιχα, σφαίρες, η μιγάδα με το χαρακωμένο πρόσωπο, το μαγικό γουρουνοκόκκαλο, καταιγίδες, σκόνη, παγωμένη πάχνη, τρωκτικά, λουλούδια, αίμα.
Σταματά τον χορό, κοιτά τον ήλιο -κόκκινος, βαρύς, στάζει δάκρυ, δύει.
Μπαίνει στο αγροτικό, σιάχνει τον σπασμένο καθρέφτη, σπρώχνει την παλιά κασσέτα στο σκονισμένο μηχάνημα. Τον ήχο του αέρα καλύπτει το Red Sun των Thin White Rope. Το όχημα ξεροβήχει και παίρνει μπρος.

Well I hate to see the red red sun go down
I hate to see the red red sun go down
That’s when the hogbone man lay his knuckle down

I’ve become convinced that you’re the one
Cause you never flinch under the gun
Lovers kneel by the roadside in pools of broken glass
Gator tails fly like black angels from the wheels - as they pass

[Αφιερωμένο στον Δημήτρη Στ. που μου γνώρισε τους Thin White Rope, στο Back to Mono που έγραψε γι αυτούς, σε όσους τους θυμούνται και σε όσους δεν τους ξέρουν αλλά ανατριχιάζουν ακούγοντας.]